خلاصه ای از مباحث سلول های گالوانی و الکترولیتی-شیمی دوازدهم
اجزای سلول گالوانی
-
سلول گالوانی از دو نیم سلول تشکیل شده است.
-
هر نیمسلول شامل یک الکترود (رسانا) و محلول یونی است.
-
بین دو محلول یونی یک دیواره متخلخل وجود دارد.
-
دو الکترود به وسیله سیم رسانا به هم وصل میشوند.
تعیین آند و کاتد در سلول گالوانی
-
نیمسلولی که پتانسیل استاندارد کاهش (E°) بیشتری دارد، کاتد است و در آن کاهش انجام میشود.
-
نیمسلولی که پتانسیل کمتری دارد، آند است و در آن اکسایش انجام میشود.
-
در سلول گالوانی، کاتد قطب مثبت و آند قطب منفی است.
تغییرات جرم الکترودها و غلظت یونها در سلول گالوانی
-
در آند:
-
جرم الکترود کاهش مییابد (به دلیل اکسایش).
-
غلظت یون مثبت در محلول افزایش مییابد.
-
-
در کاتد:
-
جرم الکترود افزایش مییابد (به دلیل کاهش).
-
غلظت یون مثبت در محلول کاهش مییابد.
-
جهت حرکت الکترونها در سیم
-
الکترونها از الکترود آند به سیم منتقل شده و سپس در سیم از آند به سمت کاتد حرکت میکنند.
-
در کاتد، الکترونها از سیم به الکترود وارد میشوند.
وظایف دیواره متخلخل
-
جلوگیری از مخلوط شدن ناگهانی محلولهای دو نیمسلول.
-
حفظ تعادل بار الکتریکی (خنثی نگه داشتن محلولها).
-
در کاتد یونهای منفی (آنیونها) به سمت کاتد و در آند یونهای مثبت (کاتیونها) به سمت آند حرکت میکنند.
نیروی الکتروموتوری (emf)
-
نیروی الکتروموتوری به اختلاف پتانسیل بین آند و کاتد گفته میشود که باعث ایجاد جریان الکتریکی میشود.
-
واحد اندازهگیری آن ولت (V) است.
-
این نیرو برابر اختلاف پتانسیل کاهش کاتد و پتانسیل کاهش آند است و همیشه عددی مثبت دارد.
کاربردهای سلول الکترولیتی
-
برقکافت: جداسازی عنصرهای سازنده یک ماده از همدیگر.
-
آبکاری: ایجاد یک لایه فلزی روی سطح یک جسم رسانا.
اجزای سلول الکترولیتی
-
محلول یا مذاب یونی (یک نوع).
-
باتری (منبع ولتاژ خارجی).
-
دو الکترود (تیغه):
-
الکترود ۱: قطب منفی (متصل به قطب منفی باتری).
-
الکترود ۲: قطب مثبت (متصل به قطب مثبت باتری).
-
نحوه کارکرد سلول الکترولیتی
-
با اتصال باتری بین الکترودها، میدان الکتریکی تشکیل میشود.
-
یونهای مثبت به سمت کاتد (قطب منفی) و یونهای منفی به سمت آند (قطب مثبت) حرکت میکنند.
-
در آند: یونهای منفی الکترون از دست داده و اکسید میشوند.
-
در کاتد: یونهای مثبت الکترون دریافت کرده و کاهش مییابند.
-
پس قطب مثبت، آند و قطب منفی، کاتد سلول الکترولیتی است.
برقکافت آب: راهی برای تولید گاز هیدروژن
-
الکترولیت: آب.
-
گازهای تولید شده به صورت حباب بالای الکترودها جمع میشوند.
-
نیمواکنشها:
-
در آند (قطب مثبت): تولید گاز اکسیژن با از دست دادن الکترون (اکسایش).
-
در کاتد (قطب منفی): تولید گاز هیدروژن با دریافت الکترون (کاهش).
-
-
واکنش کلی: تولید دو برابر حجم گاز هیدروژن نسبت به اکسیژن.
بررسی pH در اطراف الکترودها
-
اطراف کاتد (نیمواکنش کاهش): تولید یون OH⁻، محلول بازی میشود.
-
اطراف آند (نیمواکنش اکسایش): تولید یون H⁺، محلول اسیدی میشود.
بهبود عملکرد سلول الکترولیتی
-
آب خالص رسانایی ضعیفی دارد به خاطر غلظت کم یونهای H⁺ و OH⁻.
-
اضافه کردن مقدار کمی الکترولیت به آب، رسانایی را افزایش داده و عملکرد سلول را بهبود میبخشد.
-
مقایسه سلول الکترولیتی و سلول گالوانی
ویژگی سلول گالوانی سلول الکترولیتی منبع انرژی واکنشهای اکسایش-کاهش (تولید انرژی) منبع انرژی خارجی (باتری) جهت واکنش واکنش به صورت طبیعی و خودبهخود واکنش در خلاف جهت طبیعی (با اعمال جریان) قطب آند و کاتد آند: قطب منفی، کاتد: قطب مثبت آند: قطب مثبت، کاتد: قطب منفی کاربرد تامین جریان الکتریکی تغییرات شیمیایی با برق (مثل برقکافت)