پسوندهای un/non در کلمات انگلیسی
- -un: بیشتر برای صفتها و قیدهایی به کار میرود که کیفیت یا حالت را توصیف میکنند. این پیشوند معمولاً بار احساسی یا ارزشی بیشتری دارد و به معنای "برعکس" یا "خلاف" است.
- -non: بیشتر برای ایجاد کلماتی به کار میرود که به سادگی نبود یا عدم وجود چیزی را بیان میکنند. این پیشوند معمولاً بیطرفتر و توصیفیتر است و معنای "مخالف با" یا "غیر از" میدهد.
حالا بیایید با جزئیات بیشتر و مثالهای متعدد بررسی کنیم.
۱. پیشوند un- (معمولاً برای صفتها و قیدها)
این رایجترین پیشوند برای منفی کردن است.
موارد استفاده:
- برای صفتهایی که یک حالت، احساس یا کیفیت را توصیف میکنند.
- اغلب برای کلماتی که ریشه ژرمنی (آلمانی) دارند به کار میرود
- مثالها:
|
کلمه مثبت |
کلمه منفی با un- |
معنی |
|
happy (خوشحال) |
unhappy |
ناراحت |
|
able (قادر) |
unable |
ناتوان |
|
certain (مطمئن) |
uncertain |
نامطمئن |
|
usual (معمول) |
unusual |
غیرمعمول |
|
lucky (خوششانس) |
unlucky |
بدشانس |
|
comfortable (راحت) |
uncomfortable |
ناراحت |
|
believable (باورکردنی) |
unbelievable |
باورنکردنی |
|
known (شناخته شده) |
unknown |
ناشناس |
|
fair (منصفانه) |
unfair |
ناعادلانه |
. 2. پیشوند non- (معمولاً برای اسمها و صفتها)
این پیشوند برای ایجاد حالت "غیر" یا "بدون" به کار میرود.
موارد استفاده:
- برای ایجاد کلمهای که به سادگی میگوید چیزی "جزء آن دسته نیست".
- اغلب با خط تیره (-) نوشته میشود (مخصوصاً در انگلیسی آمریکایی).
- برای کلماتی که ریشه لاتین دارند، بیشتر استفاده میشود.
- مثالها:
|
کلمه مثبت/پایه |
کلمه منفی با non- |
معنی |
|
sense (عقل) |
nonsense |
مزخرف، بیمعنی |
|
smoker (سیگاری) |
non-smoker |
غیرسیگاری |
|
fiction (داستان) |
nonfiction |
غیرداستانی (مثل مستند) |
|
profit (سود) |
non-profit |
غیرانتفاعی |
|
sense (عقل) |
nonsensical |
بیمعنی، پوچ |
|
essential (ضروری) |
non-essential |
غیرضروری |
|
alcoholic (الکلی) |
non-alcoholic |
بدون الکل |
|
payment (پرداخت) |
non-payment |
عدم پرداخت |
|
resident (مقیم) |
non-resident |
غیرمقیم |
مقایسه مستقیم برای درک بهتر تفاوت
گاهی هر دو پیشوند برای یک ریشه به کار میروند، اما معنی کمی متفاوتی دارند:
|
کلمه |
تفاوت در معنی |
|
unprofessional |
خلاف استانداردهای حرفهای عمل کردن (بار ارزشی منفی دارد). |
|
non-professional |
به صورت حرفهای انجام نمیشود (فقط یک توصیف است، بار ارزشی ندارد). |
|
unethical |
غیراخلاقی، نادرست و گناهآلود. |
|
non-ethical |
غیر مرتبط با اخلاقیات (لزوماً بد نیست، فقط ربطی به اخلاق ندارد). |
|
unscientific |
غیرعلمی (برخلاف روشهای علمی است و احتمالاً اشتباه است). |
|
non-scientific |
غیرعلمی (مربوط به علم نیست، مثل یک بحث فلسفی که لزوماً اشتباه نیست). |
ا
استثناها و نکات مهم
- هیچ قانون ۱۰۰٪ قطعی وجود ندارد: متأسفانه، هیچ قاعده کاملاً بدون استثنایی برای تشخیص این وجود ندارد و بهترین راه،خواندن زیاد و به خاطر سپردن کلمات پرکاربرد است. برای مثال، چرا میگوییم unable (نه nonable) و nonfiction (نه unfiction)) اینها را باید با تجربه یاد گرفت.
- in-،im-، il-، ir-: اینها نیز پیشوندهای منفیسازی هستند که معمولاً برای کلمات با ریشه لاتین به کار میروند و رقبای un- و non- محسوب میشوند.
- indirect (مستقیم → غیرمستقیم)
- impossible (ممکن → غیرممکن)
- illegal (قانونی → غیرقانونی)
- irregular (منظم → نامنظم)
- dis-: این پیشوند نیز برای منفی کردن به کار میرود اما اغلب بر رویافعال تأکید دارد و معنای "عکس عمل" یا "لغو" میدهد.
- agree (موافق بودن) → disagree (مخالف بودن)
- appear (ظاهر شدن) → disappear (ناپدید شدن)
- connect (اتصال دادن) → disconnect (قطع کردن)
|
معیار |
un- |
non- |
|
معنی اصلی |
برعکس، ناقض، خلاف |
بدون، غیر از، مخالف با |
|
بار احساسی |
اغلب دارای بار ارزشی (منفی) |
معمولاً بیطرف و توصیفی |
|
کاربرد رایج |
صفتها و قیدها |
اسمها و صفتها |
|
نحوه نگارش |
معمولاً بدون خط تیره |
اغلب با خط تیره (non-smoker) |
جمعبندی نهایی
راه حل عملی: وقتی در مورد استفاده از un- یا non- مطمئن نیستید، یک فرهنگ لغت معتبر چک کنید. همچنین، دیدن این کلمات در متن (خواندن کتاب، مقاله و...) به درک شهودی شما از تفاوت آنها کمک شایانی میکند.