پسوندهای un/non در کلمات انگلیسی
- -un: بیشتر برای صفت‌ها و قیدهایی به کار می‌رود که کیفیت یا حالت را توصیف می‌کنند. این پیشوند معمولاً بار احساسی یا ارزشی بیشتری دارد و به معنای "برعکس" یا "خلاف" است.
- -non: بیشتر برای ایجاد کلماتی به کار می‌رود که به سادگی نبود یا عدم وجود چیزی را بیان می‌کنند. این پیشوند معمولاً بی‌طرف‌تر و توصیفی‌تر است و معنای "مخالف با" یا "غیر از" می‌دهد.
حالا بیایید با جزئیات بیشتر و مثال‌های متعدد بررسی کنیم.
۱. پیشوند un- (معمولاً برای صفت‌ها و قیدها)
این رایج‌ترین پیشوند برای منفی کردن است.
موارد استفاده:
- برای صفت‌هایی که یک حالت، احساس یا کیفیت را توصیف می‌کنند.
- اغلب برای کلماتی که ریشه ژرمنی (آلمانی) دارند به کار می‌رود
- مثال‌ها:
|
کلمه مثبت |
کلمه منفی با un- |
معنی |
|
happy (خوشحال) |
unhappy |
ناراحت |
|
able (قادر) |
unable |
ناتوان |
|
certain (مطمئن) |
uncertain |
نامطمئن |
|
usual (معمول) |
unusual |
غیرمعمول |
|
lucky (خوش‌شانس) |
unlucky |
بدشانس |
|
comfortable (راحت) |
uncomfortable |
ناراحت |
|
believable (باورکردنی) |
unbelievable |
باورنکردنی |
|
known (شناخته شده) |
unknown |
ناشناس |
|
fair (منصفانه) |
unfair |
ناعادلانه |
. 2. پیشوند non- (معمولاً برای اسم‌ها و صفت‌ها)
این پیشوند برای ایجاد حالت "غیر" یا "بدون" به کار می‌رود.
موارد استفاده:
- برای ایجاد کلمه‌ای که به سادگی می‌گوید چیزی "جزء آن دسته نیست".
- اغلب با خط تیره (-) نوشته می‌شود (مخصوصاً در انگلیسی آمریکایی).
- برای کلماتی که ریشه لاتین دارند، بیشتر استفاده می‌شود.
- مثال‌ها:
|
کلمه مثبت/پایه |
کلمه منفی با non- |
معنی |
|
sense (عقل) |
nonsense |
مزخرف، بی‌معنی |
|
smoker (سیگاری) |
non-smoker |
غیرسیگاری |
|
fiction (داستان) |
nonfiction |
غیرداستانی (مثل مستند) |
|
profit (سود) |
non-profit |
غیرانتفاعی |
|
sense (عقل) |
nonsensical |
بی‌معنی، پوچ |
|
essential (ضروری) |
non-essential |
غیرضروری |
|
alcoholic (الکلی) |
non-alcoholic |
بدون الکل |
|
payment (پرداخت) |
non-payment |
عدم پرداخت |
|
resident (مقیم) |
non-resident |
غیرمقیم |
مقایسه مستقیم برای درک بهتر تفاوت
گاهی هر دو پیشوند برای یک ریشه به کار می‌روند، اما معنی کمی متفاوتی دارند:
|
کلمه |
تفاوت در معنی |
|
unprofessional |
خلاف استانداردهای حرفه‌ای عمل کردن (بار ارزشی منفی دارد). |
|
non-professional |
به صورت حرفه‌ای انجام نمی‌شود (فقط یک توصیف است، بار ارزشی ندارد). |
|
unethical |
غیراخلاقی، نادرست و گناه‌آلود. |
|
non-ethical |
غیر مرتبط با اخلاقیات (لزوماً بد نیست، فقط ربطی به اخلاق ندارد). |
|
unscientific |
غیرعلمی (برخلاف روش‌های علمی است و احتمالاً اشتباه است). |
|
non-scientific |
غیرعلمی (مربوط به علم نیست، مثل یک بحث فلسفی که لزوماً اشتباه نیست). |
ا
استثناها و نکات مهم
- هیچ قانون ۱۰۰٪ قطعی وجود ندارد: متأسفانه، هیچ قاعده کاملاً بدون استثنایی برای تشخیص این وجود ندارد و بهترین راه،خواندن زیاد و به خاطر سپردن کلمات پرکاربرد است. برای مثال، چرا می‌گوییم unable (نه nonable) و nonfiction (نه unfiction)) این‌ها را باید با تجربه یاد گرفت.
- in-،im-، il-، ir-: این‌ها نیز پیشوندهای منفی‌سازی هستند که معمولاً برای کلمات با ریشه لاتین به کار می‌روند و رقبای un- و non- محسوب می‌شوند.
- indirect (مستقیم → غیرمستقیم)
- impossible (ممکن → غیرممکن)
- illegal (قانونی → غیرقانونی)
- irregular (منظم → نامنظم)
- dis-: این پیشوند نیز برای منفی کردن به کار می‌رود اما اغلب بر رویافعال تأکید دارد و معنای "عکس عمل" یا "لغو" می‌دهد.
- agree (موافق بودن) → disagree (مخالف بودن)
- appear (ظاهر شدن) → disappear (ناپدید شدن)
- connect (اتصال دادن) → disconnect (قطع کردن)
|
معیار |
un- |
non- |
|
معنی اصلی |
برعکس، ناقض، خلاف |
بدون، غیر از، مخالف با |
|
بار احساسی |
اغلب دارای بار ارزشی (منفی) |
معمولاً بی‌طرف و توصیفی |
|
کاربرد رایج |
صفت‌ها و قیدها |
اسم‌ها و صفت‌ها |
|
نحوه نگارش |
معمولاً بدون خط تیره |
اغلب با خط تیره (non-smoker) |
جمع‌بندی نهایی
راه حل عملی: وقتی در مورد استفاده از un- یا non- مطمئن نیستید، یک فرهنگ لغت معتبر چک کنید. همچنین، دیدن این کلمات در متن (خواندن کتاب، مقاله و...) به درک شهودی شما از تفاوت آن‌ها کمک شایانی می‌کند.
برای سنجش یادگیری خود وارد لینک زیر شوید و به پرسش های چهارجوابی پاسخ دهید.
۲۰ سوال تستی چهارگزینه‌ای درباره کاربرد پیشوندهای un و non