نامگذاری اترها: نمونه هایی از اترهای آلیفاتیک و آروماتیک
اترها دسته مهمی از ترکیبات آلی هستند که با یک اتم اکسیژن متصل به دو گروه آلکیل یا آریل مشخص می شوند. فرمول کلی آنها R-O-R' است، که در آن R و R' می توانند گروه های آلکیل یا آریل یکسان یا متفاوت باشند. نامگذاری اترها یک جنبه ضروری از شیمی آلی است، زیرا روشی سیستماتیک برای نامگذاری این ترکیبات ارائه می دهد. این مقاله قوانین نامگذاری اترها را با نمونه هایی از اترهای آلیفاتیک و آروماتیک بررسی می کند.
نامگذاری اترها
اتحادیه بین المللی شیمی محض و کاربردی (IUPAC) قوانین سیستماتیکی را برای نامگذاری اترها ایجاد کرده است. بر اساس کنوانسیون IUPAC، اترها به عنوان "آلکوکسی آلکان" نامیده می شوند. در این سیستم:
1. زنجیره کربن طولانی تر آلکان اصلی در نظر گرفته می شود.
2. زنجیره کربن کوتاهتر متصل به اتم اکسیژن به عنوان یک جایگزین آلکوکسی در نظر گرفته می شود.
3. نام به صورت یک کلمه نوشته می شود و گروه آلکوکسی قبل از آلکان والد ذکر شده است.
به عنوان مثال:
CH3-O-CH3 متوکسی متان
CH3-O-C2H5 متوکسی اتان
C2H5-O-C3H7 اتوکسی پروپان
**نامگذاری رایج اترها**
علاوه بر سیستم IUPAC، اترها اغلب با استفاده از سیستم نامگذاری رایج نامگذاری می شوند. در این رویکرد:
1. دو گروه آلکیل یا آریل متصل به اتم اکسیژن به ترتیب حروف الفبا نامگذاری شده اند.
2. در آخر کلمه اتر اضافه می شود.
به عنوان مثال:
CH3-O-CH3 دی متیل اتر
CH3-O-C2H5 اتیل متیل اتر
C6H5-O-CH3 متیل فنیل اتر (معمولاً به نام آنیزول شناخته می شود)
**اترهای آلیفاتیک**
اترهای آلیفاتیک ترکیباتی هستند که در آنها اتم اکسیژن به دو گروه آلکیل متصل است. این اترها می توانند متقارن (زمانی که هر دو گروه آلکیل یکسان هستند) یا نامتقارن (زمانی که دو گروه آلکیل متفاوت هستند) باشند.
نمونه هایی از اترهای آلیفاتیک:
1. دی متیل اتر (CH3-O-CH3)
- نام IUPAC: Methoxymethane
- نام رایج: دی متیل اتر
- توضیحات: یک اتر متقارن ساده که اغلب به عنوان پیشران در اسپری های آئروسل استفاده می شود.
2. اتیل متیل اتر (CH3-O-C2H5)
- نام IUPAC: متوکسی اتان
- نام رایج: اتیل متیل اتر
- توضیحات: یک اتر نامتقارن که به عنوان حلال در سنتز آلی استفاده می شود.
3. دی اتیل اتر (C2H5-O-C2H5)
- نام IUPAC: Ethoxyethane
- نام رایج: دی اتیل اتر
- توضیحات: یک حلال پرکاربرد در آزمایشگاه ها و یک بی حس کننده اولیه در پزشکی.
4. پروپیل متیل اتر (CH3-O-C3H7)
- نام IUPAC: متوکسی پروپان
- نام رایج: پروپیل متیل اتر
- توضیحات: یک اتر نامتقارن با کاربرد در فرآیندهای صنعتی.
**اترهای آروماتیک**
اترهای آروماتیک حاوی حداقل یک گروه آریل (حلقه بنزن یا مشتق آن) متصل به اتم اکسیژن هستند. این ترکیبات اغلب به دلیل رزونانس سیستم آروماتیک، خواص شیمیایی منحصر به فردی از خود نشان می دهند.
نمونه هایی از اترهای آروماتیک:
1. آنیزول (C6H5-O-CH3)
- نام IUPAC: Methoxybenzene
- نام رایج: Anisole
- توضیحات: یک اتر آروماتیک ساده که در عطرها و به عنوان واسطه در سنتز آلی استفاده می شود.
2. فنیل اتیل اتر (C6H5-O-C2H5)
- نام IUPAC: Ethoxybenzene
- نام رایج: فنیل اتیل اتر
- توضیحات: یک اتر آروماتیک با کاربرد در تولید عطر.
3. دی فنیل اتر (C6H5-O-C6H5)
- نام IUPAC: فنوکسی بنزن
- نام رایج: دی فنیل اتر
- توضیحات: یک اتر آروماتیک متقارن که در ساخت پلاستیک و به عنوان مایع انتقال حرارت استفاده می شود.
4. -پارا.متوکسی فنل (C6H4(OCH3)-OH)
- نام IUPAC: 4-Methoxyphenol
- نام رایج: p-Methoxyphenol
- توضیحات: ترکیبی با هر دو گروه عملکردی اتر و فنل، که به طور گسترده در داروسازی و آرایشی استفاده می شود.
**اترهای مخلوط**
اترهای مخلوط حاوی یک گروه آلیفاتیک و یک گروه آروماتیک متصل به اتم اکسیژن هستند. این اترها خواص هر دو سیستم آلیفاتیک و آروماتیک را ترکیب می کنند.
نمونه هایی از اترهای مخلوط:
1. متیل فنیل اتر (C6H5-O-CH3)**
- نام IUPAC: Methoxybenzene
- نام رایج: Anisole
2. اتیل فنیل اتر (C6H5-O-C2H5)**
- نام IUPAC: Ethoxybenzene
- نام رایج: فنیل اتیل اتر
**موارد ویژه در نامگذاری اتر**
1. اترهای حلقوی:
اترهای حلقوی، همچنین به عنوان اپوکسیدها یا اکسیران ها شناخته می شوند، حاوی یک اتم اکسیژن در ساختار حلقه هستند. به عنوان مثال:
- اتیلن اکسید (C2H4O): اتر حلقوی سه عضوی که در تولید اتیلن گلیکول استفاده می شود.
2. پلی اترها:
پلی اترها ترکیباتی هستند که در ساختار خود دارای چندین پیوند اتری هستند. به عنوان مثال:
- پلی اتیلن گلیکول (PEG): پلیمری با واحدهای اتر تکرار شونده که به طور گسترده در صنایع دارویی و آرایشی استفاده می شود.
-پلیپروپیلن گلیکول (PPG): این نوع پلی اتر بیشتر در تولید فومهای پلییورتان و روانکنندهها کاربرد دارد.
نامگذاری اترها یک جنبه اساسی از شیمی آلی است که امکان ارتباط واضح و شناسایی این ترکیبات را فراهم می کند. چه با استفاده از سیستم IUPAC یا نامهای رایج، درک نحوه نامگذاری اترها ضروری است.
مطالب مرتبط......